Evi Yıkılan Ev Sahibi Kiracıyı Çıkarabilir Mi?
Bir zamanlar, Ankara’nın göbeğinde, çocukluk arkadaşım Melis’in ailesinin yaşadığı eski bir apartmanın önünden geçerken, aklımda hep bir soru vardı: Eğer o binanın bir gün yıkılması gerekirse, kiracılar ne olacak? “Evi yıkılan ev sahibi kiracıyı çıkarabilir mi?” diye düşünürdüm. O zamanlar bunun sadece bir düşünce olduğunu ve yaşanmayacak kadar uzak bir senaryo gibi geldiğini hatırlıyorum. Ama yıllar geçtikçe, hayat bana bu sorunun cevabını pek çok şekilde öğretti.
Evi Yıkılan Ev Sahibi Kiracıyı Çıkarabilir Mi? Hukuki Perspektif
Öncelikle, meselenin hukuki boyutuna göz atalım. Türkiye’de, kiracılarla ilgili düzenlemeler oldukça sıkıdır ve her iki tarafın hakları korunmak istenir. Ancak, işin içine “evi yıkılacak” gibi özel bir durum girdiğinde, işler biraz daha karmaşık hale gelebilir.
Kiracıyı çıkarma meselesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre belirlenir. Bu kanuna göre, ev sahibi kiracıyı ancak belirli sebeplerle tahliye edebilir. Yani, kiracıyı herhangi bir sebeple evinden atmak kolay değil. Ancak evi yıkılacaksa durum farklı. Yıkımın gerektiği ve binanın sağlam olmadığı, yine bir raporla tespit edilirse, ev sahibi kiracıyı çıkarmak için haklı bir sebebe sahip olur.
Gerçek Bir Hikaye: Melis’in Ailesinin Evi
Şimdi, bu durumu biraz daha somutlaştıralım. Melis’in ailesinin yaşadığı apartmanın durumu yıllarca kötüydü. Tüm komşular, her gün biraz daha çöken, daha da yaşanmaz hale gelen binada yaşamaya devam ettiler. Melis’in babası, her geçen gün eski yapının daha da kötüye gittiğini görse de, bir türlü taşınmaya cesaret edemedi. Sonunda, büyük bir deprem riski nedeniyle, binanın yıkılmasına karar verildi. Ancak, Melis’in babası ev sahibiydi ve bu durumda kiracılarının durumunu düşünmesi gerekirdi.
İşte o zaman, “Evi yıkılan ev sahibi kiracıyı çıkarabilir mi?” sorusu Melis’in ailesinin de gündemine geldi. Bazı kiracılar, ev sahipleriyle anlaşarak başka bir yere taşındılar. Ama bazı kiracılar ise yıkım süreciyle ilgili haklarını bilmedikleri için, ev sahibinin onlara nasıl bir çözüm sunacağı konusunda belirsizlik yaşadılar.
Evin Yıkılması Durumunda Kiracının Hakları
Evi yıkılacak olan ev sahibi, kiracıyı tahliye etmek için hukuki bir sebebe sahip olabilir, ancak bu durumun bir dizi kriteri var. Kiracıya önceden bildirimde bulunmak ve geçerli bir tahliye gerekçesi sunmak zorundadır. Örneğin, yapının yıkılması veya yeniden inşa edilmesi gerektiği konusunda bir rapor olması, ev sahibinin haklı bir gerekçesidir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir şey var: Kiracı, yeni bir ev bulunana kadar evi terk etmezse, ev sahibinin yasal olarak ona karşı bir hak talep etme süreci oldukça uzun ve karmaşık olabilir. Ayrıca, yıkım süreci nedeniyle kiracılara maddi bir yardım veya geçici konaklama sağlanması gerektiği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Günümüzde Evi Yıkılan Ev Sahibi Kiracıyı Çıkarabilir Mi? Veriler Ne Söylüyor?
Türkiye’de son yıllarda, özellikle büyük şehirlerde, yapıların yenilenmesi ve kentsel dönüşüm projeleri çok hızlandı. Belediyelerin ve müteahhitlerin birbiri ardına başlattığı bu projeler, eski ve riskli yapıları ortadan kaldırmak için çeşitli uygulamalara yöneldi. Ancak bu süreç, kiracılar için çoğu zaman bir belirsizlik kaynağına dönüşebiliyor. TÜİK verilerine göre, 2020’de Türkiye’de toplam 1 milyon 800 bin konut kentsel dönüşüm kapsamında yıkıldı ve yeniden inşa edilmeye başlandı. Bu da demek oluyor ki, her yıl yüzbinlerce kiracı, ev sahibi tarafından tahliye edilme tehdidiyle karşı karşıya kalabiliyor.
Ancak bu süreçte, sadece kira sözleşmesinin bitmesi veya binanın yıkılacak olması, kiracıyı hemen evinden çıkarmaya yetmiyor. Kiracının, yıkım için bildirilen süre zarfında başka bir eve yerleşmesi gerektiği unutulmamalı. Gerçekten de, Türkiye’deki en büyük sorunlardan biri, yıkım yapılacak bölgedeki kiracılara alternatif bir konaklama sağlanamaması. Bu durum, zaman zaman hukuki hakların zayıf olduğu ve sosyal adaletin eksik olduğu bir durum yaratabiliyor.
Kentsel Dönüşüm ve Kiracı Hakları: Bir Öneri
Kentsel dönüşüm projelerinin hız kazandığı bugünlerde, ev sahibi ile kiracı arasında adil bir denge kurmak oldukça önemli. Eğer ev sahipleri, yıkılacak olan evlerinde kiracısı olan kişilere gerçek bir çözüm sunarak onlara yardımcı olurlarsa, toplumda daha sağlıklı bir dönüşüm sağlanabilir. Kiracılara sadece tahliye edilme süreciyle ilgili bilgi vermek değil, aynı zamanda yeni bir yer temin etme konusunda yardımcı olmak da bir çözüm olabilir.
Sonuç olarak, ev sahibi kiracıyı çıkarabilir mi? Sorusu, sadece hukuki bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk ve adaletle ilgilidir. Eğer kentsel dönüşüm doğru bir şekilde yapılır ve kiracılar hakları doğrultusunda desteklenirse, bu karmaşık süreç daha adil bir hale gelebilir.