Eski Yunan Nerede? Kafamıza Göre Bir Yer ve Felsefi Sorular
Giriş: Eski Yunan’a Gitmek İster Misin?
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşımdayım ve bir sabah kahvemi alıp sokakta yürürken aklıma birden “Eski Yunan nerede?” sorusu düştü. Bilmiyorum, belki de yataktan kalkmadan önce kahvemi alıp çayıma karıştırmayı unuttuğum için beynim biraz kaybolmuştu. Ama ciddi bir şekilde düşündüm: “Eski Yunan nerede ya?” Çünkü biz, her şeyin yerini ve konumunu merak eden bir toplumuz. Hani hep derler ya, “Nereye gidiyoruz? Neyiz biz?” diye. Ben de, “Eski Yunan nerede?” sorusuyla aynı şekilde kafa patlatmaya başladım.
Tabii hemen hemen herkesin aklında canlanan bir “Yunan” imajı var; ama o “Eski Yunan”ı düşündüğümüzde, durum biraz daha farklı oluyor. Evet, bir zamanlar filozofların, demokrasinin doğduğu yer olarak tarih kitaplarında bolca yer almış bir bölgedir, ama nerede tam olarak? Hadi gelin, biraz da mizahi bir şekilde bu soruyu inceleyelim. Eski Yunan’ın tam olarak nereye yerleştiğini, o eski zamanlarda ne kadar kafa karıştırıcı ve komik olabileceğini keşfedin.
Eski Yunan Nerede? Cevap Basit: Çok Uzakta Ama Çok Yakın
Düşüncelerimin içine kaybolmuşken, birden iç sesim devreye girdi: “Kardeşim, Eski Yunan dediğin şey Yunanistan’da tabii ki.” Hah, dedim, bu kadar basit mi? Yani aradığım cevabı o kadar karmaşıklaştırmışım ki! Tabii ki Yunanistan! Yunanlılar ne kadar felsefi, entelektüel ve derin düşünürlerse, biz de o kadar karışık düşünüyoruz.
Ama tamam, hadi. Yunanistan diyelim. Peki, bu kadar basit bir yerleşim bölgesi olsaydı, neden yüzyıllar sonra hala “Eski Yunan” diyoruz? Neden Yunan’a gitmek de, bir nevi filozof olmak gibi bir şey? Biri bana, bu kadar kafa karıştırıcı bir sorunun ne kadar basit bir cevabı olduğuna dair bir açıklama getirse, belki bir çay içip rahatlayabilirim.
Eski Yunan Nerede? Belki Bizim İçimizde
Evet, Eski Yunan bir coğrafya, bir yer, bir bölgeydi ama bana kalırsa, Eski Yunan’ı sadece bir harita üzerinden bulmamız mümkün değil. Yunanlılar bir dönem dünyanın her yerinde “Akıl” peşindeydi. Hani, “Felsefe doğmuş burada” diyoruz ya, asıl mesele de o. Kafamızda yaratıcı fikirlerin olduğu her yer Eski Yunan olabilir. Bazen bir sabah, bir fincan kahveyle başladığım günün sonunda “Eski Yunan nerede?” diye düşünüyorum ve kendi içimde buluyorum bu cevabı. Belki de bu kadar derin düşünceler bu kadar yakın bir yerden, yani kafamızın içinden çıkıyor.
Düşünsene, arkadaşımın evinde 3 saat boyunca “Eski Yunan’daki demokrasi nasıl çalışıyordu?” diye konuşurken, sanki ben orada yaşıyormuşum gibi hissediyorum. O kadar entelektüel olmuşum ki! Ama işte, sonrasında ne oluyor? Bir gün “eski Yunan” diye şaka yapıyoruz, hemen “bunu ben de söylemiştim” diyerek kendimize geliriz.
“Eski Yunan Nerede?” Sorusunu Sosyal Hayatla Bağdaştırmak
Bazen soruyorum, Eski Yunan nerede? O kadar havalı ve sofistike ki, hayatımda Yunan filozofları kadar derinleşemediğim bir an bile yok. Tabii, işler biraz zorlayıcı olabiliyor. Geçen gün bir arkadaşımın doğum günü partisindeydik. Partide Yunan mitolojisini konuştuk, sonra bir ara sohbet biraz derinleşince, arka planda da birden Yunan felsefesi hakkında bildiklerimi sergilemeye başladım:
“Sokrat ne demişti ya, hatırlamıyorum ama önemli bir şeydi…”
“Aman, o da neydi? Sokratın ideaları falan… Nasılsa felsefe işte.”
Bunlar, gerçekten Yunan’ı da, Eski Yunan’ı da anladığımı iddia ettiğim anlar. Ama sonra bir baktım, herkes konuya dalmış, ben kendi derinlikli felsefi görüşlerimi açıklamışım. Ben de bir an düşündüm: “Eski Yunan nerede ya? Bu kadar ağır konuşarak nereye varacağız?” Tabii, o an sadece kahkaha attık ve herkes “Yunan’ı keşfetti” dediler. Güzel, başardık.
Eski Yunan Nerede? Zamanla İleriye Gitmek
Şimdi asıl soruya gelelim: Gelecek yıllarda, bu “Eski Yunan nerede?” sorusu nasıl değişecek? Hani, bir zamanlar antik Yunan’daki filozofların sohbetlerinden birine katılsak, nasıl olurdu? Beni o dönemlere gönderir misin? “Hayır,” derim, “şu an İzmir’deyim ve Eski Yunan’ı günlük hayatımda, insanların düşüncelerinde buluyorum.” Benim gibi fazla düşünen birinin, bu soruyu sorması da aslında biraz korkutucu, değil mi? Çünkü, Eski Yunan nerede olduğunu gerçekten bulmaya çalıştıkça, bir türlü oraya ulaşamıyoruz. Sanki o kadar büyük bir yere gitmek, daha çok içsel bir yolculuğa çıkmak gibi bir şey.
Beni tanıyanlar bilir; bazen sabahları uyanırken düşüncelerim kaybolur, bir bakarım ki kafamda bir Eski Yunan felsefesi var. Fakat biraz daha düşününce, “Eski Yunan nerede?” sorusu beni hem korkutur hem de eğlendirir. O kadar karmaşık, o kadar entelektüel, bir o kadar da esprili bir soru! Aslında, belki de bu soruyu sormak, Eski Yunan’a gitmenin en iyi yolu olabilir. Çünkü, Eski Yunan sadece bir coğrafya değil, düşünce dünyasında her an yanımızda.
Eski Yunan Nerede? Sonuç: Kendi İçimizde, Kafamızda!
Neyse, şunu fark ettim: “Eski Yunan nerede?” sorusu sadece coğrafi bir şey değil, aynı zamanda bir düşünme biçimi. Eski Yunan’daki felsefi düşünceyi, o entelektüel düzeyde hayatta tutmak, günlük hayatımızda şaka yaparken bile bir anlam ifade edebilir. Yani, Eski Yunan’ın cevabı aslında bizim kendi kafamızda, düşüncelerimizin derinliklerinde, kendi iç yolculuğumuzda saklı.
Sonuçta, belki de Eski Yunan’a gitmenin en güzel yolu, o düşünceyi, o derinliği, her an hayatımıza taşımak. Kafamızda bir Eski Yunan hayatı kurmak… Yunanistan’a gitmek başka, ama kafanda Eski Yunan’a sahip olmak çok daha cool, değil mi?